Klimaat en rechtvaardigheid centraal in drukbezocht politiek café

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen organiseerden Partij voor de Dieren Leiden in samenwerking met KlimaatGesprekken een politiek café met een urgente boodschap: klimaat en biodiversiteit mogen niet verdwijnen uit het debat. Terwijl veel partijen blijven steken in symboliek of uitstel, was deze avond juist gewijd aan klimaatrechtvaardigheid, verbinding en hoop.

Aan tafel zaten vertegenwoordigers van KlimaatGesprekken, Dolle Mina’s Leiden, Extinction Rebellion Leiden en Martine van Schaik (nummer 8 op de kandidatenlijst van de Partij voor de Dieren en raadslid in Leiden). Onder begeleiding van avondvoorzitter Michelle Klijn ontstond een open en levendig gesprek. Buiten raasde storm Benjamin, maar binnen zat het café vol betrokken bezoekers die hun zorgen wilden omzetten in actie en perspectief.

Het gesprek als sleutel

KlimaatGesprekken trapte af met hun ervaring in het voeren van klimaatgesprekken. “Veel mensen voelen zich machteloos,” vertelde vertegenwoordiger Annelies. “We weten dat er iets moet gebeuren, maar wat kunnen we zelf doen?” Hun aanpak richt zich op het verkleinen van de ecologische voetafdruk én het vergroten van de ‘handafdruk’: wat je positief kunt bijdragen aan anderen en je omgeving.

Niet handelen is vaak geen onwil, maar menselijk gedrag, legde Annelies uit. Sociale normen, gewoontegedrag en de complexiteit van het probleem zorgen ervoor dat mensen terugvallen in oude patronen. Een van de bekende inzichten die voorbij kwam: beter inconsequent goed dan consequent fout.

Er werden ook vuistregels meegegeven voor een goed klimaatgesprek: luister echt, wees nieuwsgierig, praat vanuit je hart in plaats van met cijfers, oordeel niet en beweeg mee met weerstand. “Verandering kost tijd,” benadrukte Annelies. “Verwacht geen acute ommezwaai, maar plant zaadjes.”

Gevoel boven verharding

Martine van Schaik benoemde hoe de politiek soms verhardt. “Politiek lijkt soms abstract,” zei ze, “maar het zijn mensen die hier wonen, het zijn je buren.” Volgens haar begint verandering met gevoel: “Als je deelt dat je je zorgen maakt over wat klimaatverandering doet met onze kinderen of met de natuur, heb je een ander gesprek dan wanneer je alleen over verboden of regels praat.”

Hoewel de Partij voor de Dieren zich profileert als activistische partij, benadrukte Martine het belang van samenwerking. “We willen disruptief zijn, maar als je echt iets wilt bereiken, heb je vrienden nodig. Dan moet je met anderen in gesprek.”

Klimaat en rechtvaardigheid

De Dolle Mina’s brachten het perspectief van klimaatrechtvaardigheid en gendergelijkheid in. “De klimaatcrisis raakt vrouwen wereldwijd het hardst,” legde Dolle Mina’s lid Pien uit. “In het mondiale zuiden, maar ook hier. Alleenstaande vrouwen lopen meer risico’s, bijvoorbeeld als de energierekening stijgt.” Geweld tegen vrouwen neemt toe tijdens crises, en economische ongelijkheid maakt hen extra kwetsbaar. “Klimaat en genderongelijkheid zijn niet los van elkaar te zien.”

Extinction Rebellion sloot daarbij aan: “Veel maatschappelijke problemen komen voort uit hetzelfde giftige systeem. Het is belangrijk om de machtsstructuren te herkennen,” zei XR lid Pieter. “XR is niet alleen actie op straat; we voeren ook gesprekken. We proberen te laten zien dat we gewone mensen zijn – buren, collega’s – die zich zorgen maken.”

Rechten van de natuur en toekomstige generaties

Martine wees op een ander groeiend thema: de rechten van de natuur. “Als we dieren, ecosystemen en rivieren rechtspersoonlijkheid zouden geven, dan verandert de manier waarop we besluiten nemen. Dan is natuur niet langer een bezit, maar een eigen entiteit met rechten verankerd in de wet.” Volgens haar zou dat een belangrijke stap zijn richting echte klimaatrechtvaardigheid.

Ze vertelde ook over het Leidse initiatief om een ‘zetel voor toekomstige generaties’ in de raadszaal te plaatsen: een kunstwerk dat raadsleden eraan herinnert dat beslissingen niet alleen over vandaag gaan, maar ook over de stad van morgen. Daarnaast bestaan er in Leiden een kinderraad en een jeugdraad, waarin jongeren hun stem kunnen laten horen. “De stem van de jeugd is onmisbaar in de klimaataanpak.”

Samenwerken in plaats van polariseren

In het laatste deel van de avond ging het gesprek over samenwerking. Dolle Mina’s benadrukte het belang van netwerken en verbinding tussen bewegingen. Martine vulde aan: “De verkiezingen zijn bij uitstek het moment waarop verschillen worden uitvergroot; dat hoort erbij om je te onderscheiden. Maar wat we echt nodig hebben is verbinding. Alleen door samen op te trekken met onze groene bondgenoten en het gesprek aan te gaan met anderen – in de politiek én daarbuiten – kunnen we het systeem veranderen.”

Extinction Rebellion stelde dat hun acties niet bedoeld zijn om aardig gevonden te worden. Het plaatst de rest van de klimaatbeweging in een genuanceerder licht. “Bezet, blokkeer, demonstreer, polariseer. Maar het mooiste is als we ook samen grote coalities kunnen vormen.”

Klimaat op de agenda houden

De vraag hoe het klimaat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda kan blijven, leverde veel herkenning op. Martine wees op de groei van de Partij voor de Dieren als bewijs dat idealisme loont. “We werden ooit uitgelachen, maar door vast te houden aan onze principes worden we nu serieus genomen. Het loont om je rug recht te houden.”

Ze noemde ook voorbeelden van initiatieven die de aandacht vasthouden, zoals de recente klimaatpersconferentie waarin organisaties gezamenlijk optrokken. “Als het niet op de agenda staat, moeten we het er zelf op zetten,” zei ze.

Bruggen bouwen

Annelies van KlimaatGesprekken sloot af met een boodschap die de avond mooi samenvatte: “Vanavond hebben we verschillende stemmen gehoord binnen de klimaatbeweging – ieder met een eigen aanpak. Met het gesprek kunnen we die verbinden: tussen organisaties, maar ook tussen mensen. We zijn niet alleen politici of activisten, we zijn ook buren, ouders en vrienden. Juist in die rollen kunnen we bruggen bouwen. Zoek naar wat verbindt.”

Het politiek café liet zien dat activisme, politiek en persoonlijke gesprekken elkaar kunnen versterken. Waar de politiek soms verhardt, klonk in Leiden een ander geluid: van empathie en solidariteit.

Of zoals een deelnemer het na afloop verwoordde: “Iedereen bewandelt een andere route, maar we hebben allemaal hetzelfde doel.”